“Wyobra\u017a sobie,” szef kuchni, autor ksi\u0105\u017cek kucharskich i lokalny aktywista \u017cywno\u015bci Deborah Madison musia\u0142o niedawno, “je\u015bli nasz rz\u0105d poprosi\u0142 nas, aby odpowiedzie\u0107 na kryzys globalnego ocieplenia, zmniejszenie ropy i s\u0142abe zdrowie … przez sadzenie ogrod\u00f3w warzywnych.”\n<\/p>\n
Ci, kt\u00f3rzy \u017cyli w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii podczas II wojny \u015bwiatowej i do\u015bwiadczyli racjonowania \u017cywno\u015bci w latach czterdziestych, mog\u0105 zrobi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c tylko wyobrazi\u0107 sobie, mog\u0105 pami\u0119ta\u0107. W ramach dzia\u0142a\u0144 wojennych ka\u017cdy cywil by\u0142 zach\u0119cany do przekszta\u0142cenia swojej ziemi i trawnik\u00f3w — dos\u0142ownie — do uprawy \u017cywno\u015bci dla siebie i dla \u017co\u0142nierzy. Miliony podw\u00f3rek, pustych dzia\u0142ek i przekszta\u0142conych trawnik\u00f3w i klomb\u00f3w przy domach kultury, boiskach szkolnych i miejscach kultu nazywano “ogrodami zwyci\u0119stwa” i by\u0142y one przez wiele lat podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em owoc\u00f3w, warzyw, orzech\u00f3w i ro\u015blin str\u0105czkowych, kt\u00f3re by\u0142y trudne do wyprodukowania w czasie wojny ze wzgl\u0119du na zmniejszenie si\u0142y roboczej i racjonowanie benzyny.\n<\/p>\n
S\u0105siedzi dzielili si\u0119 i wymieniali produktami z s\u0105siadami, letnie’dobrodziejstwa\" by\u0142y konserwowane lub “odk\u0142adane” na zim\u0119, a wielu Amerykan\u00f3w zacz\u0119\u0142o je\u015b\u0107 lokalnie w spos\u00f3b niespotykany od czasu, gdy ich przodkowie wyemigrowali do tego kraju.\n<\/p>\n
Je\u015bli idea jedzenia lokalnej \u017cywno\u015bci i zwi\u0105zane z ni\u0105 tematy (obawy o dost\u0119pno\u015b\u0107 \u017cywno\u015bci, jej przyst\u0119pno\u015b\u0107 cenow\u0105 oraz wysokie koszty \u015brodowiskowe i pieni\u0119\u017cne transportu \u017cywno\u015bci na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci) brzmi\u0105 znajomo, to prawdopodobnie dlatego, \u017ce te kwestie by\u0142y w wiadomo\u015bciach przez ostatnie kilka lat. Dla wielu czytelnik\u00f3w MOTHER EARTH NEWS i rosn\u0105cej kolekcji autor\u00f3w, aktywist\u00f3w \u017cywno\u015bciowych i ekspert\u00f3w ogrodniczych, jesie\u0144 jest por\u0105 roku, w kt\u00f3rej zaczynamy ponownie przerzuca\u0107 nasze trawniki w poszukiwaniu ekonomicznego, \u015brodowiskowego i fizycznego zdrowia.\n<\/p>\n
Aktywistka spo\u0142eczna i autorka Heather Flores i jej ksi\u0105\u017cka Food Not Lawns: How To Turn Your Yard Into a Garden and Your Neighborhood Into a Community by\u0142a radykalnym wezwaniem dla mieszka\u0144c\u00f3w miast Ameryki’do przekszta\u0142cenia swoich wypiel\u0119gnowanych trawnik\u00f3w i podw\u00f3rek w ogrody produkuj\u0105ce \u017cywno\u015b\u0107, z kt\u00f3rych skorzystaj\u0105 nie tylko mieszka\u0144cy, ale ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107. Je\u015bli pomys\u0142 wydawa\u0142 si\u0119 nieco rewolucyjny w czasie, gdy ksi\u0105\u017cka zadebiutowa\u0142a, to teraz okazuje si\u0119, \u017ce rezonuje z Amerykanami w spos\u00f3b niespotykany od czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej.\n<\/p>\n
Descanso Gardens, 150-akrowy publiczny ogr\u00f3d po\u0142o\u017cony zaledwie 20 minut od centrum Los Angeles, jest wizyt\u00f3wk\u0105 formalnych ekspozycji botanicznych od ponad czterech dekad. W 2008 roku, zainspirowany seminarium z udzia\u0142em lokalnego architekta Fritza Haega, dokonano powa\u017cnej zmiany w Descanso’Center Circle, pierwszym obszarze wystawowym, kt\u00f3ry odwiedzaj\u0105cy widz\u0105 po wej\u015bciu do ogrod\u00f3w. Zosta\u0142 on zburzony i zast\u0105piony ogrodem por\u00f3wnawczym, w kt\u00f3rym wypiel\u0119gnowany trawnik s\u0105siaduje z ogrodem jadalnym.\n<\/p>\n
Chocia\u017c Haeg z wykszta\u0142cenia jest architektem, ostatnie lata sp\u0119dzi\u0142 jako artysta wystawienniczy. Podczas jednej z wystaw w Kansas, pomys\u0142 stworzenia “jadalnego osiedla\"”, czyli jadalnego podw\u00f3rka przypominaj\u0105cego ogr\u00f3d zwyci\u0119stwa, przyj\u0105\u0142 si\u0119. W rzeczywisto\u015bci wystawa z 2005 roku by\u0142a tak popularna, \u017ce instalacja ta zapocz\u0105tkowa\u0142a podobne projekty Haega w Po\u0142udniowej Kalifornii, New Jersey, Austin w Teksasie, Baltimore i Londynie. Sukcesy w ka\u017cdym z miejsc realizacji projektu sk\u0142oni\u0142y Haega do stworzenia kroniki do\u015bwiadcze\u0144 w ksi\u0105\u017cce Edible Estates: Attack on the Front Lawn, a tak\u017ce zaowocowa\u0142y tras\u0105 koncertow\u0105, kt\u00f3ra przywiod\u0142a Haega do Descanso Gardens.\n<\/p>\n
Brian Sullivan, starszy ogrodnik w Descanso Gardens odpowiedzialny za planowanie nowych ekspozycji, zosta\u0142 zainspirowany przez Haeg’argumentacj\u0119 za jadalnymi krajobrazami. Decyzja o wdro\u017ceniu jego pomys\u0142\u00f3w, jak m\u00f3wi Sullivan, by\u0142a \u0142atwa. “W czasach, gdy ludzie martwi\u0105 si\u0119 o koszty \u017cywno\u015bci, bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 jedz\u0105, wp\u0142yw importu \u017cywno\u015bci z du\u017cych odleg\u0142o\u015bci i koszty paliwa, dlaczego nie mieliby\u015bmy’zaoferowa\u0107 ekspozycji, kt\u00f3ra pozwala zwiedzaj\u0105cym zobaczy\u0107, jakie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci poprawy swojego \u017cycia i stylu \u017cycia?\n<\/p>\n
W ten spos\u00f3b narodzi\u0142 si\u0119 Ogr\u00f3d Demonstracyjny Jadalnych Osiedli. Ma\u0142y szkielet domu, kt\u00f3ry symbolizuje ameryka\u0144ski dom, jest otoczony zar\u00f3wno przez zwyk\u0142y trawnik, jak i jadalny trawnik, czyli ogr\u00f3d warzywny. Oba trawniki s\u0105 monitorowane przez zesp\u00f3\u0142 ogrodnik\u00f3w Descanso’oraz uczni\u00f3w miejscowej szko\u0142y, kt\u00f3rzy mierz\u0105 ilo\u015b\u0107 wody, nawoz\u00f3w, pracy i paliwa, jakich wymaga ka\u017cdy z nich. Mierz\u0105 r\u00f3wnie\u017c “wyniki”: zebran\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, odpady zielone i bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.\n<\/p>\n
W po\u0142owie wiosny w po\u0142udniowej Kalifornii’ju\u017c ciep\u0142ych temperaturach, Ogr\u00f3d Demonstracyjny produkowa\u0142 wczesne li\u015bcie zieleni, fasol\u0119, truskawki, zio\u0142a i jadalne kwiaty. Niekt\u00f3rym ro\u015blinom, kt\u00f3re przezimowa\u0142y, pozwolono wyda\u0107 nasiona, aby studenci mogli si\u0119 z nich uczy\u0107, a tak\u017ce dlatego, \u017ce Haeg uwa\u017ca je za pi\u0119kne.\n<\/p>\n
“Wielu odwiedzaj\u0105cych ogr\u00f3d oczekuje nieskazitelnie czystych, niesamowicie wypiel\u0119gnowanych ogrod\u00f3w botanicznych i szerokich, otwartych trawnik\u00f3w, kt\u00f3re zwykle mo\u017cna znale\u017a\u0107 w miejskiej, publicznej przestrzeni, takiej jak Descanso Gardens,” m\u00f3wi Haeg. “Nast\u0119pnie wchodz\u0105 i znajduj\u0105 nasz jadalny ogr\u00f3d i s\u0105 wprowadzani do innego rodzaju pi\u0119kna. Ogr\u00f3d oferuje r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kolor\u00f3w, kszta\u0142t\u00f3w i faktur, kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3wnie osza\u0142amiaj\u0105ce — czasami nawet bardziej — ni\u017c to, co zwykle mo\u017cna zobaczy\u0107 na podw\u00f3rku. Dodatkowo, jest jadalna! Prosimy ludzi, aby na nowo zdefiniowali w swoich umys\u0142ach i w swoich spo\u0142eczno\u015bciach, czym jest ‘pi\u0119kno’.”\n<\/p>\n
Jednym z niezaprzeczalnych urok\u00f3w, jakie mo\u017cna znale\u017a\u0107 w Ogrodzie Demonstracyjnym, jest zapach. R\u00f3\u017cnorodne drzewa owocowe — w tym persymona, granat, jab\u0142ko, kumkwat, nektarynka i szeroki wyb\u00f3r cytrus\u00f3w — kwitn\u0105, a zapach z ich kwiat\u00f3w niesie si\u0119 na du\u017c\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 w wiosennym powietrzu. There’s a steady hum of bees around the flowering trees and blueberry bushes. Motyle i ptaki przemykaj\u0105 w i z obszaru ogrodu, zdaj\u0105c si\u0119 nie zauwa\u017ca\u0107 ludzi w\u0119druj\u0105cych po \u015bcie\u017cce.\n<\/p>\n
Kto\u015b zauwa\u017ca, \u017ce liczba sadzonek gotowych do zasadzenia wydaje si\u0119 bardziej odpowiednia dla ogrodu dwa razy wi\u0119kszego od Ogrodu Demonstracyjnego, ale Sullivan po prostu si\u0119 u\u015bmiecha. “Ludzie s\u0105 zdumieni sam\u0105 ilo\u015bci\u0105 ro\u015blin jadalnych, kt\u00f3re wychodz\u0105 z tej przestrzeni. Produkcja tego ogrodu mog\u0142aby z \u0142atwo\u015bci\u0105 zaspokoi\u0107 lub prawie zaspokoi\u0107 potrzeby rodziny, a jest to u\u0142amek wielko\u015bci wi\u0119kszo\u015bci trawnik\u00f3w w\u0142a\u015bcicieli dom\u00f3w’. Zach\u0119camy dzieci pracuj\u0105ce w ogrodzie i odwiedzaj\u0105cych do ‘testowania smaku’ fasolki, truskawki czy ga\u0142\u0105zki rozmarynu, a oni nie robi\u0105 nawet najmniejszego \u015bladu w tym, co jest produkowane.” W rzeczywisto\u015bci, m\u00f3wi Sullivan, to, co’nie jest zbierane i zjadane przez uczni\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w badaniu i przypadkowych odwiedzaj\u0105cych, jest zbierane i przekazywane do lokalnego banku \u017cywno\u015bci.\n<\/p>\n
Podczas gdy Descanso Gardens jest wspania\u0142ym przyk\u0142adem projektu jadalnego ogrodu — wraz z finansowymi i \u015brodowiskowymi statystykami zwrotu z inwestycji na wy\u015bwietlaczu — to’nie jest w \u017caden spos\u00f3b jedyny. W ca\u0142ym kraju powstaj\u0105 setki jadalnych krajobraz\u00f3w i ogr\u00f3dk\u00f3w zwyci\u0119stwa.\n<\/p>\n
Niekt\u00f3re z nich, takie jak projekty Haeg w Lakewood w Kalifornii (przedmie\u015bcia Los Angeles) i Austin w Teksasie, s\u0105 zlokalizowane w du\u017cych spo\u0142eczno\u015bciach miejskich. Dzi\u0119ki du\u017cemu zainteresowaniu medi\u00f3w pokaza\u0142y one tysi\u0105com widz\u00f3w, jak wygl\u0105da starannie zaplanowana jadalna architektura krajobrazu.\n<\/p>\n
Inne projekty zacz\u0119\u0142y si\u0119 od stwierdzenia, \u017ce potrzeba przyst\u0119pnych cenowo produkt\u00f3w organicznych i zb\u00f3\u017c. W Northampton, Mass., w\u0142a\u015bciciele Hungry Ghost Bakery zacz\u0119li dawa\u0107 klientom heirloomowe jagody pszenicy do zasadzenia na ich w\u0142asnych podw\u00f3rkach. Maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce lokalni mieszka\u0144cy b\u0119d\u0105 w stanie wyhodowa\u0107 wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 pszenicy, aby zaspokoi\u0107 zapotrzebowanie piekarni’na organiczn\u0105 m\u0105k\u0119.\n<\/p>\n
W podmiejskim Scottsdale w Ariz. artystka, kt\u00f3ra zamieni\u0142a sw\u00f3j frontowy trawnik w jadalny ogr\u00f3d, donosi, \u017ce samochody w okolicy znacznie zwalniaj\u0105, gdy kierowcy sprawdzaj\u0105, co’ro\u015bnie\".\n<\/p>\n
Na p\u00f3\u0142nocnym zachodzie Pacyfiku kluby ogrodnicze, programy uniwersyteckie i eksperci od projektowania jadalnego krajobrazu i filozofii, kt\u00f3ra za nim stoi, przemawiaj\u0105 do grup wyprzedanych i z miejscami stoj\u0105cymi. A dla tych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 trawnik\u00f3w, kt\u00f3re mogliby zrywa\u0107 i wymienia\u0107, mo\u017cliwo\u015bci dost\u0119pne w ogrodach spo\u0142ecznych okaza\u0142y si\u0119 szalenie popularne. W miejskim Seattle, na przyk\u0142ad, pomimo tego, \u017ce jest ju\u017c miejsce dla 6000 ogrodnik\u00f3w, kolejne tysi\u0105c os\u00f3b jest na li\u015bcie oczekuj\u0105cych na dzia\u0142k\u0119.\n<\/p>\n
\u017badna z tych popularno\u015bci nie dziwi Charliego Nardozzi, eksperta od jadalnych krajobraz\u00f3w i starszego ogrodnika w National Gardening Association. “Mamy teraz, w tej gospodarce, co\u015b, co lubi\u0119 nazywa\u0107 ‘doskona\u0142\u0105 burz\u0105 jadalnych ogrod\u00f3w’, kt\u00f3ra zosta\u0142a pobudzona przez obawy zwi\u0105zane z globalnym ociepleniem, wp\u0142ywem w\u0119gla i naszymi indywidualnymi \u015bladami w\u0119glowymi, a tak\u017ce przez takie rzeczy jak bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci, bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci, ceny energii i ceny \u017cywno\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest zdecydowanie zwi\u0105zana z ekonomi\u0105; historycznie rzecz bior\u0105c, zawsze gdy inflacja wzrasta, a gospodarka spada, pojawia si\u0119 nowe zainteresowanie ogrodnictwem. My\u015bl\u0119, \u017ce ludzie zaczynaj\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107, dlaczego oni’p\u0142ac\u0105 $4 za organiczne sa\u0142atki, kiedy mogliby wyhodowa\u0107 dwa lub trzy tuziny g\u0142\u00f3wek sa\u0142aty za mniej ni\u017c to.”\n<\/p>\n
Wed\u0142ug Nardozziego, “Ludzie chc\u0105 mie\u0107 jak\u0105\u015b miar\u0119 kontroli nad swoim \u017cyciem, gdy panuje niepewno\u015b\u0107 i poczucie chaosu. Obejmuje to wszystko od rosn\u0105cych cen do obaw o bezpiecze\u0144stwo i dost\u0119pno\u015b\u0107. Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce uprawiasz ogr\u00f3d ekologiczny, wyci\u0105gni\u0119cie cz\u0119\u015bci jedzenia z w\u0142asnego ogrodu oznacza, \u017ce’nie martwisz si\u0119 o ska\u017cenie pestycydami i’nie czekasz na samoloty i przyczepy traktorowe pe\u0142ne produkt\u00f3w z Chile i Florydy.” Epidemie bakterii E. coli i salmonelli w \u017cywno\u015bci produkowanej w fabrykach dodaj\u0105 jeszcze jeden motyw do uprawiania w\u0142asnej.\n<\/p>\n
Maj\u0105c to na uwadze i korzystaj\u0105c z zasob\u00f3w takich jak Haeg’Edible Estates: Edible Estates: Attack on the Front Lawn i Flores’Food Not Lawns\", kt\u00f3re nadal zach\u0119caj\u0105 do organizowania wycieczek i sk\u0142adania pr\u00f3\u015bb o ogrody demonstracyjne, czy mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 widzie\u0107 odrodzenie ogrod\u00f3w zwyci\u0119stwa z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej?\n<\/p>\n
“Wyobra\u017a sobie,” szef kuchni, autor ksi\u0105\u017cek kucharskich i lokalny aktywista \u017cywno\u015bci Deborah Madison musia\u0142o niedawno, “je\u015bli nasz rz\u0105d poprosi\u0142 nas, aby odpowiedzie\u0107 na kryzys globalnego ocieplenia, zmniejszenie ropy i s\u0142abe zdrowie … przez sadzenie ogrod\u00f3w warzywnych.” Ci, kt\u00f3rzy \u017cyli w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii podczas II wojny \u015bwiatowej i do\u015bwiadczyli racjonowania \u017cywno\u015bci w latach […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":82016,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[116],"tags":[],"class_list":["post-82004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-garden-planning"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=82004"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82004\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/82016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=82004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=82004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/my-garden.blog\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=82004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}